Wywiad z architektem Kayem Künzelem o zasadzie „Energiesprong”

// W ramach programu „Energiesprong” w Holandii już od lat całe szeregi domów jednorodzinnych i budynków wielorodzinnych są szybko i ekonomicznie modernizowane z wykorzystaniem prefabrykowanych fasad typu „plug-and-play”. Również w Niemczech koncepcja ta zyskuje coraz większą popularność. Rozmawiamy na ten temat z architektem Kayem Künzelem z biura „raum für architektur” z Wachtberg koło Bonn, który od lat wykorzystuje prefabrykowane systemy elewacyjne z drewna w swoich projektach.

BLACKPRINT: Panie Künzel, w ramach programu „Energiesprong” w Holandii już od lat całe osiedla mieszkaniowe są modernizowane przy użyciu prefabrykowanych modułów fasadowych. Aby osiągnąć zakładany standard „zero netto”, stosuje się również pompy ciepła, systemy odzysku ciepła, prefabrykowane nadbudowy dachowe oraz moduły fotowoltaiczne. Również w Niemczech koncepcja ta zyskuje na popularności – obecnie ponad 11 000 mieszkań jest przygotowywanych do modernizacji seryjnej według tego modelu. Należy Pan...

Prof. Kay Künzel: Dla mnie najważniejszym aspektem jest ogromne wyzwanie, jakie stanowi istniejący zasób budowlany w kontekście ochrony klimatu. Wprowadzona przez Deutsche Energie-Agentur (dena) koncepcja Energiesprong oferuje silne i skuteczne rozwiązania. Dodatkową motywacją jest dla mnie fakt, że od wielu lat pracuję z prefabrykowanymi elementami drewnianymi. Drewno, w połączeniu z naturalnymi materiałami izolacyjnymi oraz elastycznymi możliwościami projektowania elewacji i wnętrz, jest dla mnie naj...

BLACKPRINT: W którym projekcie po raz pierwszy w pełni zastosował Pan zasadę Energiesprong?

Prof. Kay Künzel: Zastosowaliśmy tę zasadę kompleksowo podczas renowacji siedmiokondygnacyjnego budynku mieszkalnego z lat 60. z 27 mieszkaniami we Frankfurcie. Budynek został przekształcony zarówno pod względem energetycznym, jak i wizualnym – użyliśmy prefabrykowanych drewnianych modułów fasadowych, w tym nowoczesnych wykuszy. Elementy te zostały zaprojektowane cyfrowo, w pełni prefabrykowane w zakładzie, zaizolowane celulozą i wyposażone w potrójne okna drewniano-aluminiowe oraz zewnętrzne żaluzje. ...

BLACKPRINT: Czy ten projekt wiązał się z wyjątkowymi wyzwaniami?

Prof. Kay Künzel: Zdecydowanie tak. Największym wyzwaniem było to, że budynek był w dużej mierze zamieszkany, a my nie chcieliśmy wypowiadać umów najmu z powodu modernizacji. Seryjne podejście zastosowane w ramach Energiesprong okazało się tutaj idealnym rozwiązaniem – umożliwiło ono dostarczanie prefabrykowanych modułów i ich montaż piętro po piętrze. Cały proces projektowy i budowlany został przeprowadzony zgodnie z zasadami BIM – od cyfrowego pomiaru po sterowaną komputerowo produkcję CNC. Wszystkie...

BLACKPRINT: Komfort życia po modernizacji musiał znacznie wzrosnąć…

Prof. Kay Künzel: Oczywiście! Budynek miał ponad 60 lat. Sama elewacja funkcjonowała jeszcze w podstawowym zakresie, choć była pozbawiona izolacji. Ale instalacje i wnętrza nie spełniały już żadnych współczesnych wymagań. Trzeba było wymienić wszystko: elektrykę, instalację wodną, sanitariaty. Dodaliśmy też windę, rozbudowaliśmy mieszkania o wykusze, a restaurację na parterze całkowicie odnowiliśmy – pojawiły się nowe podłogi, łazienki i toalety. Mieszkańcy odczuli prawdziwy skok jakościowy – z przestarzał...

BLACKPRINT: Brzmi pozytywnie. A jak wygląda kwestia finansowa? Jak szybko zwracają się takie inwestycje?

Prof. Kay Künzel: Właściwie bilans finansowy był pozytywny już od pierwszego dnia. Mieliśmy do czynienia z budynkiem, który praktycznie nie nadawał się już do wynajmu. Mimo wysokich kosztów inwestycji okres zwrotu wynosi mniej niż dziesięć lat! I to bez uwzględnienia faktu, że wysoka jakość pozostanie nienaruszona przez dekady. Mamy zatem budynek, który przez kolejne 30 do 50 lat będzie wymagał minimalnej konserwacji. To jest prawdziwie zrównoważone i opłacalne.

BLACKPRINT: A co z czynszami?

Prof. Kay Künzel: Wybraliśmy model społecznie odpowiedzialny. Oprócz niższych kosztów ogrzewania, inne opłaty – jak telewizja kablowa czy współdzielony internet – zostały ujęte zbiorczo. Dzięki temu powstała przestrzeń na inwestycje. Przeszliśmy na model tzw. „all-inclusive” dla czynszu ciepłego. Równocześnie mieszkańcy zyskali więcej przestrzeni, naturalne materiały, zdrowe powierzchnie, lepszą akustykę i pasywne chłodzenie dzięki zazielenieniu. Czynsz nieco wzrósł, ale wartość dodana jest ogromna. Wszystk...

BLACKPRINT: Czyli pełen sukces. Dlaczego więc renowacja seryjna nie stała się jeszcze powszechnym standardem?

Prof. Kay Künzel: Zmiany wymagają czasu. Ale świadomość dotycząca przemysłowych procesów budowlanych rośnie – zwłaszcza teraz, gdy rynek nowych inwestycji się kurczy. Wszyscy uczestnicy muszą dostosować swoje procesy. Energiesprong oferuje otwarty model, w którym każdy może znaleźć swoje miejsce. Niemcy mają zresztą duże doświadczenie w budownictwie seryjnym – wystarczy wspomnieć o domach prefabrykowanych czy budynkach typu Plattenbau. To przecież zoptymalizowane metody budowy dla określonych potrzeb.

BLACKPRINT: Czy sądzi Pan, że renowacja seryjna będzie się dalej rozwijać?

Prof. Kay Künzel: Ostrożnie powiem – tak. Wszystko zależy od zaangażowanych stron. Mamy wystarczającą liczbę mieszkań dla 80 milionów ludzi. Musimy je zachować i ulepszyć. Tymczasem koszty nowych inwestycji sięgają już 10 000 euro za metr kwadratowy – częściowo z powodu krótkoterminowego myślenia o zysku. Spójrzmy na Wiedeń, gdzie miasto samo nabywa grunty, aby zagwarantować przystępne czynsze. My udowodniliśmy, że można inaczej – w projekcie pod Akwizgranem zrealizowaliśmy pasywne, przystępne cenowo mie...

BLACKPRINT: Jest Pan również członkiem Green X Future Building Solutions. Czy ta sieć odgrywa rolę w projektach renowacji seryjnej?

Prof. Kay Künzel: Green X to sieć architektów, inżynierów, dostawców materiałów, budowniczych drewnianych konstrukcji i dostawców systemów. Istnieje już ponad dwadzieścia lat i powstała z potrzeby budowania w sposób prostszy, bardziej zrównoważony i ekologiczny. Sieć się rozwija – i niesamowicie jest widzieć, jak bardzo profesjonalni stali się nasi partnerzy.

BLACKPRINT: Dziękujemy serdecznie za rozmowę!

Wywiad przeprowadził Robert Uhde.