Myślenie w kategoriach zrównoważonego rozwoju i obiegu zamkniętego

BLACKPRINT: Panie Terberg, co wyróżnia nowy budynek „Omega”?

Maarten Terberg: Budynek jest częścią parku biznesowego „Ambachtsezoom” – pierwszego i jak dotąd jedynego całkowicie neutralnego energetycznie i cyrkularnego terenu przemysłowego w Holandii. Inicjatywa tego ambitnego projektu wyszła od gminy Hendrik-Ido-Ambacht. Zamiast po prostu zbudować nowy park, który później mógłby częściowo stać pusty, od początku jasno określono, że cała lokalizacja ma być w pełni zrównoważona. Oznaczało to, że wszystkie budynki muszą być zarówno neutralne energetycznie, jak i zaprojektowane zgodnie z zasadami cyrkularności. W razie potrzeby mogą zostać całkowicie zdemontowane, a ich elementy ponownie wykorzystane w innym miejscu.

Budynek biurowy Omega to projekt wzorcowy – harmonijnie wpisuje się w otoczenie, jest cyrkularny i neutralny energetycznie.

BLACKPRINT: Nowy budynek „Omega” to centralny element tego ambitnego projektu. Czy cele dotyczące neutralności energetycznej i cyrkularności były od początku zapisane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego?

Maarten Terberg: Tak, dokładnie. Gmina postawiła nam ścisłe wymagania i dzięki złożonemu procesowi monitoringu pilnowała ich przestrzegania. Dodatkowo zaproponowała środki dodatkowe, na które dostępne były dotacje. Dotyczyło to przede wszystkim budowy z drewna – decyzję tę podjęliśmy wspólnie z inwestorem, aby maksymalnie zredukować ślad węglowy budynku.

W nowym budynku Omega zastosowano dużo drewna. Ten odnawialny surowiec jest zrównoważony, łatwy do demontażu i wpływa pozytywnie na komfort klimatyczny wnętrz.

BLACKPRINT: Jakie konkretne działania zostały podjęte, aby osiągnąć neutralność energetyczną?

Maarten Terberg: Zasadniczo są dwa obszary działania: wytwarzanie energii wewnątrz budynku i zmniejszenie zużycia energii. W zakresie wytwarzania energii zintegrowaliśmy m.in. pompę ciepła i dach z panelami słonecznymi. Dodatkowo budynek został odpowiednio usytuowany, a elementy zacieniające rozmieszczone tak, by zapewnić optymalne nasłonecznienie latem i zimą – co ogranicza zapotrzebowanie na ogrzewanie i chłodzenie. Kolejną zaletą jest to, że użytkownik budynku specjalizuje się w automatyce budynkowej, dzięki czemu możliwe było zintegrowanie różnych systemów optymalizacji zużycia energii. W rezultacie powstał całkowicie energetycznie niezależny budynek, który może funkcjonować samodzielnie dzięki akumulatorowi.

Zainstalowana na dachu podwyższona instalacja fotowoltaiczna w znacznym stopniu przyczynia się do neutralności energetycznej.

BLACKPRINT: Jednocześnie budynek można w dużym stopniu zdemontować. Co to konkretnie oznacza i jakie wymagania postawiła cyrkularność projektowi?

Maarten Terberg: To był nasz pierwszy projekt o tak dużej skali, zaprojektowany w duchu gospodarki o obiegu zamkniętym. Brakowało nam doświadczenia, przez co przygotowania trwały dłużej niż zwykle. Ze względu na ścisłe wymagania musieliśmy w wielu obszarach opracować innowacyjne rozwiązania, których wcześniej nie stosowaliśmy. Dużym wsparciem było dla nas to, że od początku towarzyszył nam ekspert z ramienia gminy. Z perspektywy czasu możemy powiedzieć, że czas projektowania znacznie się skraca, gdy już raz przejdzie się przez cały proces – szczególnie w budownictwie drewnianym, jak w naszym przypadku. Otrzymaliśmy także dużo wsparcia od wykonawców konstrukcji drewnianych, aby zużyć jak najmniej materiałów. Sama budowa na miejscu trwała ostatecznie tylko dwa tygodnie!

BLACKPRINT: Jakie inne zalety ma według Pana budownictwo drewniane?

Maarten Terberg: Drewno to bardzo zrównoważony materiał, idealnie nadający się do budownictwa cyrkularnego, ponieważ po demontażu elementy można bez problemu ponownie wykorzystać. Ponadto drewno łatwo się obrabia – w konstrukcjach szkieletowych można na przykład łatwo wykonywać otwory w elewacji bez powstawania mostków termicznych. Nie można też zapominać o wysokim komforcie użytkowania, przyjemnej atmosferze przestrzeni i miłym zapachu drewna. Wszystko to jest wyraźnie odczuwalne w budynku Omega. Pracownicy są bardzo zadowoleni.

BLACKPRINT: Nowy budynek „Omega” w Hendrik-Ido-Ambacht przypomina budynek biurowy „De Curve” w IJsselstein, zaprojektowany przez EVA w 2017 roku. Skąd to podobieństwo?

Maarten Terberg: To właściwie przypadek: inwestor przeczytał artykuł o projekcie w IJsselstein i był nim tak zachwycony, że zapragnął mieć budynek o podobnej architekturze. Z tego powodu bezpośrednio się do nas zwrócił. Na podstawie jakości projektu z IJsselstein i dostosowując się do nowych warunków, stworzyliśmy autonomiczny projekt również z zaokrągloną szklaną fasadą. Ale budynek ma inne wymiary, inne detale i nie został wykonany z betonu, lecz jako cyrkularna konstrukcja drewniana. Można więc powiedzieć, że budynek Omega to swego rodzaju „De Curve 2.0” pod względem zrównoważonego rozwoju. Oba budynki należą do tej samej „rodziny”, ale raczej jak kuzyni, nie jak rodzeństwo.

BLACKPRINT: Ważnym elementem projektu są dwa dachy budynku Omega – dach zielony i dach solarny. Jakie wymogi obowiązywały tutaj w kontekście cyrkularności?

Maarten Terberg: Dach porośnięty rozchodnikiem odgrywa ważną rolę w koncepcji zrównoważonego rozwoju budynku, ponieważ poprawia bioróżnorodność na terenie inwestycji, a jednocześnie zapewnia optymalne chłodzenie i izolację parteru. W duchu zasady cradle-to-cradle musieliśmy unikać klejonych kompozytów. Pokrycie dachowe musiało być mocowane mechanicznie lub łatwe do demontażu i wolne od substancji szkodliwych. Z rekomendacji wykonawcy, który miał już doświadczenie z produktami CARLISLE®, zdecydowaliśmy się na SURE-WELD® TPO/FPO oraz HERTALAN® EPDM. Oba są całkowicie wolne od substancji szkodliwych i można je łatwo zdemontować oraz ponownie użyć w gospodarce cyrkularnej.

BLACKPRINT: Projekt został już zakończony. Czy uważa Pan, że cyrkularność będzie

Maarten Terberg: Tak, jestem tego prawie pewien. Będzie miała coraz większe znaczenie. Ogólnie rzecz biorąc, patrząc z perspektywy zrównoważonego rozwoju, powinniśmy w ogóle przestać budować nowe budynki. Przecież wszędzie stoją puste. Nie wszystkie to zabytki warte zachowania, ale wiele z nich, mimo że może nie są urocze, ma strukturę idealną do ponownego wykorzystania. W praktyce oczywiście nie zawsze będzie to możliwe i nowe budynki nadal będą potrzebne. Ale powinniśmy przy tym zużywać jak najmniej CO₂ – tak jak w przypadku budynku Omega!

BLACKPRINT: Dziękujemy za rozmowę!

Wywiad przeprowadził Robert Uhde.